کمتر از یک سال پیش راجع به فیلم نقاب و اینکه موسیقیش از چه فیلم هالیوودی ای عیناً (با لهجهء عربی البته) کپی شده نوشته بودم. نمیدونم اینجور مواقع آدم باید آهنگساز رو زیر سوال ببره که تهیه کننده و یا کارگردان رو در جریان قرار نداده یا باید عوامل دیگه ای مثل مدیر تولید و ... رو بازخواست کنه!
چیزی که مهمه اینه که تو ایران، ماشالله هزار ماشالله این اتفاق خیلی عادیه و برای کسی هم خیلی موضوع مهمی نیست. حالا میتونیم اسمش رو بذاریم عدم آگاهی یا عدم توجه یا اصولاً اهمیت ندادن به این موضوع.
تو فیلم نقاب آقای عظیمی نژاد عیناً موسیقی فیلم Primal Fear رو کپی میکنه و یه کم لحن عربی بهش میده و خب از اونجایی که این فیلم تو ایران فیلمی نیست که خیلی شناخته شده باشه، به کسی هم بر نمیخوره...یعنی اصولاً کسی هم نمیفهمه و اونایی هم که میفهمند به روی مبارک نمیارند! اما واقعاً اینکه آهنگساز بیاد و با شهامت این واقعیت که از موسیقی شخص دیگه ای الهام گرفته یا حتا اون رو عیناً کپی کرده رو اعلام بکنه هیچ ایرادی نداره. ولی وقتی تا آخر تیتراژ پایانی میشینی و دریغ از یه کلمه در تایید این واقعیت، اون موقع است که حس میکنی یه کاسه ای زیر نیم کاسه هست و احتمالاً یا آهنگساز یا عوامل بالادستِ آهنگساز بیننده های محترم رو ـ دور از جون ـ احمق و خر فرض کردند و بیخیال همه چی!
شبیه به این مطلب تو سریال مرد هزارچهره هم داره اتفاق میافته. اینکه بهرام دهقانیار از تم های شناخته شده و شناخته نشدهء مختلفی تو این کار استفاده کرده کاملاً مشخصه. اینجا با سه تا نمونه برخورد میکنیم که هر کدومشون یه جور تقلید و کپی برداری رو نشون میدن. اولیش استفاده از موسیقی فیلم پدرخوانده است که خب از اونجایی که دیگه همه این فیلم رو دیدند و موسیقیش رو هم فقط شیخ ابولهول جوزجانی نشنیده، عدم بیان کردنش به کسی بر نمیخوره و مسالهء مهمی نیست (هرچند بیان کردنش نشون دهندهء اوج حرفه ای بودن آهنگساز یا عوامل اجرایی به حساب میاد). موسیقی تیتراژ ابتدایی همین سریال، اون طوری که خود عوامل تو تیتراژ پایانی نوشتند، از یکی از تم های انیگما گرفته شده. این که این مطلب اعلام میشه خودش جالبه و در خور تحسین ولی مسالهء اصلی اینه که این تم مال انیگما نیست و متعلق به ارا هست. اسم قطعه ای هم که دهقانیار بر اساسش این موسیقی رو نوشته هست Enae Volare که تو خیلی از سی دی های ارا با ریمیکس های متفاوت اومده و من شخصاً بعد از شنیدن چندبارهء موسیقی هایی که از گروه انیگما دارم به این تم بر نخوردم و همین جا هم اعلام میکنم که اگر اشتباه میکنم من رو از اشتباه در بیارید و اسم قطعهء مورد نظر رو بنویسید.
ولی مسالهء آزار دهنده اونجاییه که تو خیلی از سکانس های این سریال پربیننده و جالب (اشتباه نشه! من خودم یکی از بیننده های پر و پا قرص این کار و بقیهء کارهای مهران مدیری هستم)، از موسیقی ِ فیلمی استفاده میشه که تو ایران خیلی معروف نیست. فیلمی فرانسوی به اسم "سرنوشت شگفت انگیز آملی پولن" که یکی از زیباترین فیلمهاییه که من خودم به شخصه تا حالا دیدم. تمام قطعه هایی که در سریال مردهزارچهره توشون از گارمون استفاده شده عیناً (اشتباه نکنید....عیناً) از موسیقی این فیلم فرانسوی برداشته شده. آهنگساز این فیلم، یان تیرسن، بعد از ساختن موسیقی برای این فیلم شهرتی بی نظیر پیدا کرد.
حالا اینکه آقای دهقانیار یا اصولاً عوامل این سریال (قصد ندارم شخص خاصی رو زیر سوال ببرم) این مطلب رو بیان نمیکنند به نظر من یادآورندهء همون مطلبیه که در مورد موسیقی فیلم نقاب نوشتم. یعنی به شعور بیننده توهین میشه و همه با خودشون میگن "به به! این آهنگساز خوش ذوق کیه؟" و کسی نیست که جواب بده "بهرام دهقانیار نیست و یان تیرسن هست!"
در مورد موسیقی تیتراژ هم به نظرم بیان کردن اینکه اصل تم مربوط به شخص (در اینجا گروه)ی به غیر از آهنگساز هست در نوع خودش کار پسندیده ایه ولی اطلاعات غلط دادن چی؟ انیگما Enigma و ارا Era با هم یکی هستند؟
این چیزها شاید به نظر خیلی مهم نباشند ولی ریزه کاری هایی هستند که نشون میدند چقدر تو مملکت ما اینجور ضعف ها وجود داره و نه برای کسی مهمه و نه صدای کسی رو در میاره!!
ای کاش همه مون یاد بگیریم یه کم بیشتر دقت کنیم!
پ.ن: فیلم آملی برعکس اون چیزی که من فکر میکردم تو ایران فیلم شناخته شده و محبوبیه و از تذکر دوستان در این زمینه سپاسگزارم. به هر حال باز هم بیان نکردن استفاده از موسیقی این فیلم خیلی حرفه ای گرایانه نیست.
پ.ن ۲: به نوشتهء پیروز تم اصلی تیتراژ آهنگیه به اسم Fundamentum از گروه Lesiëm که متاسفانه فعلاً امکان استفاده از اینترنت پرسرعت رو ندارم و نمیتونم این آهنگ رو پیدا کنم. از تذکر ایشون هم ممنونم.
پ.ن ۳: از دوستانی که این نوشته رو شایستهء لینک دادن تو وبسایت ها و وبلاگ های مختلف دونستند ممنونم و امیدوارم خواننده های عزیز این برداشت رو نکنند که من قصد تختئه و توهین به شخص خاصی رو داشته ام. تمام هدف من این بود که یه سری عادت هایی رو که متاسفانه تو جامعهء هنریِ ما تبدیل به عادت شده زیر سوال ببرم تا بلکه کمی از این ساده نگری ها و پذیرفتن های بی چون و چرا در بیاییم.